LALKA
Teatr Dramatyczny im. Gustawa Holoubka
spektakl gościnny w ramach 23. Ogólnopolskiego Festiwalu Sztuki Reżyserskiej INTERPRETACJE
Miłość, pieniądze i społeczne konwenanse wyznaczają oś „Lalki” Bolesława Prusa – jednej z najważniejszych opowieści o ambicji, awansie i rozczarowaniu nowoczesnym światem. To przenikliwy portret epoki, w którym Warszawa staje się sceną zderzenia marzeń z bezwzględnymi mechanizmami klasowymi i społecznymi.
W nowej inscenizacji w Dramatycznym Mikita Iłynczyk (reżyseria) i Goran Injac (dramaturgia) odczytują tę legendarną powieść przez pryzmat politycznej rzeczywistości końca XIX wieku: czas zaborów, czas podległości, czas dostosowywania się do kultury, która nie była własna. Twórcy stawiają pytania o doświadczenie jednostki żyjącej w rzeczywistości podporządkowania – w świecie, w którym idea „polskości” okazuje się nie tyle wspólnotą, ile niespełnioną obietnicą.
Punktem wyjścia dla spektaklu stał się egzemplarz „Lalki” z 1897 roku odnaleziony w rodzinie reżysera – książka pełna ołówkowych podkreśleń, należąca do babci reżysera, która była obywatelką Polski zaledwie przez sześć lat – do 1939 roku. Ten materialny ślad tworzy ramę spektaklu: polskość jako doświadczenie dziedziczone nie przez instytucje, lecz przez pamięć, która nie zdążyła się spełnić.
W tej interpretacji Wokulski staje się figurą, która swoją biografią obnaża mechanizmy przystosowania i oportunizmu elit. Po powrocie z zesłania obserwuje świat, w którym krąży rosyjski rubel, wojenny biznes kształtuje fantazje o przyszłości, a społeczeństwo, za które ryzykował życie, jest gotowe wpisać się w nowy porządek, by zachować status i pozory ciągłości. Wokulski nie jest częścią systemu – testuje jego granice, ujawniając, jak klasa i kapitał wypierają wartości.
„Lalka” Iłynczyka to opowieść o pragnieniu uznania i o próbie wpisania się w świat, w którym każde spotkanie staje się sprawdzianem pozycji społecznej, a intymność przegrywa z logiką klasy. XIX wiek jest tu swojego rodzaju laboratorium, w którym odsłaniane są mechanizmy powracające współcześnie. Przeszłość i teraźniejszość przenikają się bez patosu i sentymentu, pokazując społeczeństwo funkcjonujące w cieniu dominacji imperialnego systemu. Miłość staje się tu jednym z mechanizmów społecznego podporządkowania.
Mikita Iłynczyk - reżyser i dramaturg teatralny urodzony w Nowogródku. Studiował w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej (GITIS) na kierunku Wiedza o Teatrze (2012–2015) oraz na Wydziale Reżyserii (2015–2020). W latach 2018–2020 współpracował z mińskim teatrem OK-16, który został zamknięty przez białoruskie władze po protestach na Białorusi w 2020 r. Jako reżyser zadebiutował w 2021 r. spektaklem „Łaskawe” – pierwszą inscenizacją powieści Jonathana Littella zrealizowaną w przestrzeni postsowieckiej. Swoje spektakle i teksty prezentował w Belgii, Białorusi, Estonii, Polsce, Austrii i Niemczech. W latach 2022–2023 był rezydentem Teatru Polskiego w Bydgoszczy, gdzie zrealizował spektakl „F*cking in Brussels”. Dwukrotny laureat Nagrody Dramaturgicznej Miasta Bydgoszczy AURORA – za „Dark Room” (2021, jury pod przewodnictwem Swiatłany Aleksijewicz) oraz „Say Hi To Abdo” (2024, jury pod przewodnictwem Marka Ravenhilla). Uczestnik konkursów dramaturgicznych Write-Box, Lubimovka oraz Sammelpunkt. W 2023 r. jego teksty zostały włączone do pierwszej queerowej antologii literatury białoruskiej „Boys Get Out of Control” wydanej przez Skaryna Press (Londyn).
Stypendysta programu MKiDN Gaude Polonia 2024, w ramach którego współpracuje z Teatrem Polskim w Poznaniu. Współpracuje także z teatrami Vaba Lava (Estonia), Gorki Theatre (Niemcy), Teatrem Dramatycznym w Warszawie oraz Wrocławskim Teatrem Współczesnym.
Rezydent dramaturgiczny Narodowego Starego Teatru w Krakowie oraz Mozarteum University Salzburg.
W 2025 r. nominowany do Paszportów Polityki w kategorii Scena.
adaptacja i reżyseria: Mikita Iłynczyk
dramaturgia: Goran Injac
scenografia i kostiumy: Justyna Elminowska
muzyka: Krzysztof Kaliski
reżyseria światła: Siarhei Rylko
zdjęcia: Tomek Pawlik
asystentka reżysera: Antonina Wąsowicz
asystentka scenografki: Kinga Kostoń-Hayatullah
konsultacje choreograficzne: Krystyna „Lama” Szydłowska
kierowniczka produkcji: Małgorzata Długowska-Błach
producentka: Adrianna Gołębiewska
charakteryzacja: Marta Krasowska, Aleksandra Rubersz
inspicjent: Tomasz Karolak
OBSADA:
Waldemar Barwiński - Szuman
Marcin Bosak - Stanisław Wokulski
Mariusz Drężek - Suzin
Anna Gajewska/Małgorzata Witkowska - Helena Stawska
Katarzyna Herman - Baronowa Krzeszowska
Robert T. Majewski - Tomasz Łęcki
Małgorzata Niemirska - Widmo
Marta Ojrzyńska - Izabela Łęcka
Agata Różycka - Weronika, Helusia Stawska
Piotr Siwkiewicz - Ignacy Rzecki
Konrad Szymański - Kazimierz Starski, Książę
Mateusz Weber - Geist, Marszałek
Agnieszka Wosińska - Kazimiera Wąsowska
premiera: 20 marca 2026 r.
Więcej na temat spektaklu na stronie Teatru Dramatycznego.
czas trwania: 2 godziny 55 minut z przerwą
Spektakl prezentowany w ramach 23. Ogólnopolskiego Festiwalu Sztuki Reżyserskiej INTERPRETACJE.
Sprzedaż biletów prowadzona jest przez Teatr Śląski im. Stanisława Wyspiańskiego w Katowicach.
